The trap ****

Regie: Srdan Golubovic
Met: Nebojsa Glogovac, Natasa Ninkovic

Hoe moreel handelen we nog als het leven van onze kinderen op het spel staat? In de mengeling van thriller en psychodrama The trap zoekt een wanhopig echtpaar geld voor de hartoperatie van hun kind. Ligt de oplossing in het plegen van een huurmoord?

'Erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral', luidt de beroemde uitspraak van Bertold Brecht. De opmerking drukt krachtig uit dat moreel handelen afhangt van materiële omstandigheden. The trap is een overtuigende illustratie van deze waarheid. De film voert in Belgrado het stel Mladen en Marija op (prachtige rollen van Nebojsa Glogovac en Natasa Ninkovic), dat voor een immens probleem staat.

Hun tienjarige zoon moet aan zijn hart worden geopereerd, maar de kosten - 26.000 - moeten zij zelf betalen. Zonder operatie is de jongen ten dode opgeschreven. Hoe aan het geld te komen? Een bank weigert hen een lening en collega's en vrienden staan ook niet in de rij. Uit wanhoop plaats het stel een krantenadvertentie, waarin het om financiële steun vraagt. Een zakenman biedt Mladen aan de operatie te betalen als hij een rivaal van hem vermoordt. Verbijsterd wijst Mladen het aanbod af, maar het blijft door zijn hoofd spoken. Hij wil niemand vermoorden, maar hij wil ook dat zijn zoontje blijft leven.

Indringend toont de film hoe Mladen, die over het criminele aanbod niets tegen zijn vrouw zegt, verstrikt raakt in zijn gedachten. Het leidt tot grote spanningen met Marija, die steeds minder van hem begrijpt. Waarom is haar man zo stil? Waarom zondert hij zich af? De Servische regisseur Srdan Golubevic maakt in zijn tweede film met close ups en strakke, benauwende kaders hun verdriet en pijn bij vlagen aangrijpend voelbaar.

Meer dan een thriller is The trap, waarin we een al te dramatische wending voor lief nemen, een tragisch psychodrama over twee aardige alledaagse mensen die door loodzware omstandigheden uit elkaar worden gedreven. De film toont Servië als een land van schimmige rijkdom en grimmige armoede.

Bij het ene kind hangen thuis schilderijen aan de muur, waarvan alleen de lijsten al meer kosten dan een hartoperatie, maar een ander kind moet om in leven te blijven bij een stoplicht autoruiten schoonmaken. Misschien nog schokkender dan de sociale ongelijkheid is de collectieve onverschilligheid in de samenleving, waarin het ieder voor zich is. Fatsoenlijk leven is onmogelijk in een kille samenleving zonder mededogen, is de strekking van The trap. De oorlog mag voorbij zijn, moreel ligt Servië nog in puin. (JOS VAN DER BURG)

 

(Bron: Het Parool 19 juni 2008)

 

Scène uit The Trap (Klopka).

Mladen wil wel goed zijn, maar toch

Gepubliceerd: 18 juni 2008 15:54 | Gewijzigd: 18 juni 2008 15:57

Door André Waardenburg

Ingenieur Mladen leidt een gelukkig leven. Hij heeft een redelijk inkomen, een aantrekkelijke vrouw en een innemend zoontje van tien. Zijn comfortabele leven wordt overhoop gegooid als blijkt dat zijn zoon lijdt aan een zeldzame hartafwijking. Er is een operatie in Berlijn nodig om hem van de aandoening af te helpen. Kosten: 30.000 dollar. Deze kosten worden niet door de verzekering gedekt. Paniek. Wat te doen? Mladens vrouw Marija zoekt per advertentie een weldoener die het bedrag tijdelijk kan voorschieten. Een schimmig figuur biedt aan het benodigde bedrag op te hoesten. Mladen hoeft geen rente te betalen, ach, hij hoeft zelfs de lening niet terug. Maar of Mladen dan wel even zijn zakenpartner wil omleggen. Mladen weigert geschokt. Maar als zijn zoon weer een bijna dodelijke aanval heeft gehad, gaat hij twijfelen.

De trailer van The Trap:

The Trap (Klopka) was de Servische Oscarinzending. Het is een aantrekkelijke genrefilm die net als Krzysztof Kieslowski’s Dekaloog (1989; net uit op dvd) – waaraan de film een beetje doet denken – zinnige morele vragen op tafel legt en je als kijker tot nadenken dwingt: wat zou jij doen? Maar The Trap biedt meer dan een zenuwslopend verhaal met verrassingen. Hij gaat vooral ook over de situatie in Servië na Milosevic.

Mladen werkt voor het enige bouwbedrijf in Belgrado dat nog niet is geprivatiseerd, anders had hij die 30.000 dollar wel gehad, zo maken enkele scènes duidelijk. Zijn voormalige collega’s – wél vrije jongens – scharrelen er flink op los. De graaicultuur is in Servië niet onopgemerkt gebleven. En het kapitalisme is met al zijn absurditeiten overgenomen, zoals een geestige scène laat zien waarin Mladen een bank bezoekt in de hoop het bedrag daar te kunnen lenen. Hij legt wanhopig zijn situatie uit, terwijl de bankbeambte al die tijd blijft glimlachen. Als Mladen er woedend iets van zegt, legt de beambte uit dat hij van hogerhand moet lachen naar elke klant. Als hij het niet doet, vliegt hij eruit.

Levens zijn in Servië niets waard. Maar, legt de schimmige figuur aan Mladen uit: de Amerikaanse verzekering keerde na 9/11 ook niet aan iedereen hetzelfde bedrag uit. Het was afhankelijk van het verdiende inkomen op het moment van sterven. Mladen rijdt de hele tijd in een oude Renault 4, omgeven door de nieuwste SUV’s en andere patserauto’s. Zijn zoon zeurt om een mobieltje terwijl een zwerfjongen van zijn leeftijd de voorruit wast. Een ongelijkheid die visueel wordt weerspiegeld door het contrast tussen Mladens groene kleding – die hij de hele film draagt – en zijn rode Renault.

Regisseur Golubovic filmt veel scènes van bovenaf. Dit benadrukt hoe Mladen vastzit in een wreed universum waaruit het moeilijk ontsnappen is als je eenmaal die verkeerde keuze hebt gemaakt. Maar zo’n camerastandpunt heeft ook religieuze connotaties. God kijkt hoofdschuddend toe hoe we er met z’n allen een zootje van maken. Niet voor niets eindigt de film met iemand die retorisch aan Mladen vraagt: ik dacht dat je een goed mens was?

The Trap (Klopka). Regie: Srdan Golubovic. Met: Nebojsa Glogovac, Natasa Ninkovic, Anica Dobra. In: 5 bioscopen.
(Bron: NRC Handelsblad wo 18 juni 2008)